ولایت سُغد

%d8%ae%d8%ac%d9%86%d8%af

  • سغد به مرکزیت خجند

          خجند را شهر باستانی می نامند؛ چرا که تاریخ سغد و سغدیان را با خود دارد، بایستی گفت که منطقه باستانی «سَرزم» در شهر پنجکنت (از شهرستان های ولایت سغد) قدیمی ترین محل باستان‌شناسی آسیای میانه بوده به طوری که مطابق اکتشافات ۱۹۷۴ میلادی، قدمت این ناحیه ۵۵۰۰ سال است و یونسکو نیز به همین دلیل این منطقه را در فهرست آثار میراث جهانی ثبت کرده است.

  • قدمت تاریخی خجند

        اسکندر مقدونی شهر اِسخَتَ (اسکندریه) را در این ناحیه در پایان لشکر کشی خود به سغد بنا نهاده بود و این شهر به عنوان دژی برای دفاع در برابر حملات سکاهای ساکن در شمال سیردریا (رود سیحون) ساخته شده بود؛ ولی کاوش‌های باستان‌شناسان نشان داده‌است پیشینه شهر خجند به بیش از دو هزار و هفت صد سال می‌رسد. بدین ترتیب، شهر خجند پیش از رفتن اسکندر مقدونی به آن دیار نیز وجود داشته‌است.

       خجند با ورود اسلام مانند همه شهر های فرارودان چون سمرقند و بخارا یک دولت شهر بود و از مراکز علمی تلقی می شد؛ بقایای رصدخانه ها در این شهر و اسناد علمی دال بر وجود ریاضی دانان و منجمان و شاعران نشان می دهد که در دوره میانه این شهر یک مرکز علمی مهم بوده است. ابومحمود خجندی ریاضی دان و منجم سده دهم میلادی/چهارم هجری/دوره سامانی، نامدارترین دانشمند خجندی است که آثار او مرجعی برای دانشمندان بعد از او بوده است.

     در دوره خوارزمشاهیان تیمور ملک در سال ۶۰۹ هجری قمری از سوی سلطان محمد خوارزمشاه حاکم خجند شد که رشادت های او در مقابل حمله مغول به شهر خجند معروف است.

      خجند در اواسط قرن گذشته توسط روسیه  تصرف شد و در سال  ۱۹۱۸ میلادی بخشی از جمهوری ترکمنستان و پس از مرزبندی های سال ۱۹۲۴ میلادی جزء ازبکستان شوروی و در تاریخ ۱۶ اکتبر ۱۹۲۹ به عنوان جمهوری سوسیالیستی تاجیکستان در ردیف کشورهای سوسیالیستی آسیای مرکزی وابسته به شوروی سوسیالیستی قرار گرفت. وجود نویسندگان و شاعران به نام در دوره جدید هنوز هم نام خجند را پر آوازه کرده است. با استقلال جمهوری تاجیکستان در سال ۱۹۹۱، خجند به عنوان قطب مهم اقتصادی و فرهنگی کشور، جایگاه مناسب تری یافت.

      از دیدنی های آن میتوان به مجموعه تاریخی قلعه خجند شامل موزه خجند، باغ کمال، مقبره کمال و خانه موزه کمال اشاره کرد همچنین: موزه خجند، میدان ریگستان، پنجشنبه بازار و…

  • پنجکنت این شهر که در نزدیکی مرز تاجیکستان و ازبکستان قرار دارد و تنها ۶۵ کیلومتر با سمرقند فاصله دارد جزء مناطق تاریخی تاجیکستان است.  آرامگاه رودکی در روستای پنج رودک در نزدیکی آن قرار دارد.

منبع: وابستگی فرهنگی ایران در خجند